Türkiye’de Çocuk Onkolojisi ve Hematolojisi | MPGCARE

Çocukta kan hastalığı veya kanser şüphesinde ailelerin açık bilgiye ve koordineli bakıma ihtiyacı vardır. MPGCARE, Türkiye’de Medical Park ve Liv Hospital hastanelerinde çocuk hematoloji ve onkoloji görüşmelerini organize eder. Tanı ve tedaviyi hastane uzmanları belirler; MPGCARE randevuyu ve kabul eden ekibin istediği kayıtları koordine eder.

Kan hastalıkları ve çocukluk çağı kanserleri farklıdır

Hematoloji; kan hücreleri, pıhtılaşma ve kemik iliğiyle ilgili, çoğu kanser olmayan hastalıklarla ilgilenir. Onkoloji çocukluk çağı kanserlerini değerlendirir; lösemi ve lenfoma iki alanın kesişimindedir. Kansızlık, morarma veya lenf bezi büyümesi tek başına kanser anlamına gelmez. Süregelen veya artan belirtiler, tek sonuca göre yorum yerine hekim değerlendirmesi gerektirir.

Aşağıdaki belirtiler tek başına tanı koydurmaz. Liste, branşın değerlendirdiği hastalıkları açıklar; her yöntemin veya tedavinin her merkezde sunulduğu anlamına gelmez. Kişisel endikasyonları ilgili ekip doğrular.

Kan hastalıkları

Hastalık	Belirtiler ve ailenin dikkat edeceği konular	Hekimin seçebileceği tetkikler
Demir eksikliği anemisi	Solukluk, halsizlik, iştahsızlık veya yenmeyen maddeleri yeme isteği görülebilir. Beslenme ve olası kan kaybını anlatın; her anemide demir kullanılmaz.	Tam kan sayımı, eritrosit indeksleri, ferritin ve seçilmiş demir testleri; gerekirse retikülosit/periferik yayma. Enflamasyon sonuçları etkileyebilir.
B12 vitamini eksikliği anemisi	Halsizlik ve solukluğa bazen nörolojik veya gelişimsel değişiklikler eşlik eder. Kısıtlı beslenme ve emilim sorunları önemlidir.	Tam kan sayımı, B12 ve gerektiğinde folat/metabolik testler; eksikliğin nedeni araştırılır.
Talasemi	Süregelen anemi, büyüme sorunu veya aile öyküsü olabilir. Yenidoğan taraması ve transfüzyon kayıtlarını getirin.	Tam kan sayımı, retikülosit, hemoglobin elektroforezi/HPLC ve seçilmiş genetik testler. Demir yalnız eksiklik doğrulanırsa kullanılır.
Orak hücre hastalığı	Anemi, ağrılı ataklar ve enfeksiyonlar görülebilir. Ateş ve solunum güçlüğünde bakım planına göre acil değerlendirme gerekir.	Hemoglobin analizi, önceki yenidoğan taraması ve gerektiğinde genetik testler; organ değerlendirmesi belirtilere göre seçilir.
İmmün trombositopeni (ITP)	Noktasal cilt kanamaları, morarma, burun veya diş eti kanaması olabilir. Belirgin kanamayı hemen bildirin.	Tam kan sayımı ve periferik yayma; hekim diğer trombosit düşüklüğü nedenlerini dışlar. Tipik tabloda kemik iliği incelemesi rutin değildir.
Hemofili	Uzamış kanama, eklem şişliği veya girişim sonrası kanama olabilir. Ameliyat ve diş işlemi öncesinde ekibi bilgilendirin.	Pıhtılaşma testleri, faktör VIII/IX düzeyleri; gerektiğinde inhibitör ve genetik inceleme.
Aplastik anemi	Halsizlik, tekrarlayan enfeksiyon ve kanama birlikte görülebilir. İlaç/maruziyet ve aile öyküsünü paylaşın.	Tam kan sayımı, retikülosit ve kemik iliği değerlendirmesi; edinilmiş ve kalıtsal kemik iliği yetmezliğini ayırmak için seçilmiş testler.

Çocukluk çağı kanserleri

Hastalık	Belirtiler ve ailenin dikkat edeceği konular	Hekimin seçebileceği tetkikler
Akut lenfoblastik lösemi (ALL)	Süregelen solukluk, morarma, ateş veya kemik ağrısı değerlendirilmelidir; bu belirtiler tek başına lösemiye özgü değildir.	Tam kan sayımı/yayma, kemik iliği incelemesi, akım sitometrisi, sitogenetik ve moleküler testler. Ölçülebilir rezidüel hastalık tedavi yanıtını değerlendirmede kullanılır.
Akut miyeloid lösemi (AML)	Halsizlik, enfeksiyon ve kanama görülebilir; devam eden veya artan belirtiler geciktirilmeden değerlendirilmelidir.	Tam kan sayımı/yayma ve kemik iliği incelemesi; akım sitometrisi, sitogenetik/moleküler testler. Yanıt değerlendirmesi protokole göre yapılır.
Hodgkin lenfoma	Süregelen lenf bezi büyümesi, açıklanamayan ateş, gece terlemesi veya kilo kaybı görülebilir. İlerlemeyi bildirin.	Uygun doku biyopsisi ve immünohistokimya; evreleme için kan testleri ve seçilmiş BT/MR/PET görüntüleme.
Hodgkin dışı lenfoma	Hızla büyüyen bez/kitle, karın şişliği veya solunum güçlüğü olabilir. Solunum güçlüğünde yerel acil yardım alın.	Doku biyopsisi, immünohistokimya/akım sitometrisi ve gerektiğinde moleküler testler; görüntüleme ve diğer evreleme tetkikleri endikasyona göre seçilir.
Beyin ve merkezi sinir sistemi tümörleri	Kusmayla birlikte süregelen baş ağrısı, yürüme/görme değişikliği veya nöbet görülebilir. Yeni nörolojik belirtilerde acil değerlendirme gerekir.	Nörolojik muayene ve MR; doku/moleküler değerlendirme yalnız uzman ekip uygun bulduğunda yapılır.
Nöroblastom	Karında kitle, kemik ağrısı veya açıklanamayan genel belirtiler olabilir. Süreyi ve büyüme değişikliklerini anlatın.	Seçilmiş görüntüleme, idrarda katekolamin metabolitleri (VMA/HVA), tümör dokusu/biyolojik incelemeler; gerektiğinde kemik iliği ve evreleme araştırmaları.
Wilms tümörü	Karında şişlik/kitle, idrarda kan veya yüksek tansiyon olabilir. Şüpheli karın kitlesine baskı uygulamayın.	Ultrason, seçilmiş böbrek/karın ve göğüs görüntüleme, böbrek fonksiyonları. Biyopsi gereğini uzman ekip tedavi protokolüne göre belirler.
Osteosarkom	Kalıcı bölgesel kemik ağrısı, şişlik veya hareket kısıtlılığı olabilir; ilerleyen belirtileri büyüme ağrısı kabul etmeyin.	Röntgen ve bölgesel MR; uzman cerrahi ekip tarafından planlanan biyopsi ve seçilmiş evreleme görüntülemeleri.
Ewing sarkomu	Kemik ağrısı/şişliği ve bazen ateş olabilir; süregelen belirtiler araştırılmalıdır.	Bölgesel görüntüleme, uzman ekipçe planlanan biyopsi ve seçilmiş moleküler doğrulama; bulgulara göre evreleme tetkikleri.
Rabdomiyosarkom	Büyüyen yumuşak doku kitlesi veya yerleşime göre göz/idrar yolu değişiklikleri olabilir.	Bölgeye uygun görüntüleme, planlı biyopsi ve immünohistokimya; seçilmiş moleküler testler ve ekipçe belirlenen evreleme.

Muayene, tetkik ve girişim ayrımı

Muayenede belirtiler, büyüme, aile öyküsü, ilaçlar ve fiziksel bulgular incelenir. Kan analizleri ve görüntüleme seçilmiş soruları araştırır. Kemik iliği örneklemesi, doku biyopsisi ve lomber ponksiyon ayrı endikasyon, onam, hazırlık ve bazen anestezi gerektiren girişimlerdir. Her çocuğa gerekmez; PET-BT de her hastalıkta rutin değildir. Çocuğa özel hazırlığı ilgili ekip doğrular; bu sayfa açlık süresi, doz veya ilaç değişikliği talimatı vermez.

Tedavi nasıl seçilir?

Kanser olmayan kan hastalıklarında doğrulanmış eksikliğin yerine konması, hastalığa özel ilaçlar, transfüzyon desteği veya diğer uzman tedavileri gerekebilir. Kanserde yöntem; kesin tip, evre/risk grubu, moleküler bulgular ve önceki yanıta bağlıdır. Kemoterapi, cerrahi, radyoterapi veya uygun durumda hedefli/bağışıklık tedavileri düşünülebilir. Nakil ve ileri tedaviler özel uygunluk ve merkez doğrulaması gerektirir. Belirli bir yöntem veya iyileşme garantisi verilmez.

Patoloji dosyasını nasıl hazırlamalıyız?

Örnek alınan bölge, tarih ve örnek/protokol numarasıyla tam tarihli patoloji raporunu; yapılmışsa immünohistokimya, akım sitometrisi, sitogenetik ve moleküler sonuçları hazırlayın. İlgiliyse kemik iliği ve ölçülebilir kalıntı hastalık (MRD) raporlarını ekleyin. Rapor, lam veya parafin bloktan farklıdır. Materyal incelemesi istenirse gönderen patoloji laboratuvarı ve kabul eden merkez; gerekli materyali, etiketlemeyi, izinleri, taşımayı ve iade planını doğrulamalıdır. Yalnız başvuru için biyopsi tekrarlatmayın veya materyali kendi kararınızla göndermeyin.

Tedavi özeti neleri içermeli?

Mevcut ekipten kronolojik özet isteyin: kesin tanı ve tarih, evre/risk grubu, protokol, verilen ilaç adları/dozları, kür tarihleri ve son tedavi, ameliyatlar, radyoterapi bölgesi/dozu, yanıt ve beklenen sonuçlar. Yatışlar, enfeksiyon/yan etkiler, transfüzyonlar, alerjiler, güncel ilaçlar, santral kateter ve sonraki adımı ekleyin. Son kan sayımı/organ fonksiyonları, görüntüleme raporları ve mümkünse tam DICOM dosyalarını hazırlayın. Çeviri ve güvenli paylaşımı doğrulayın; özel çocuk kayıtlarını herkese açık sayfalardan göndermeyin.

İkinci görüş nasıl alınır?

Soruyu belirtin: tanı doğrulama, patoloji incelemesi, tedavi seçenekleri, nüks değerlendirmesi veya takip. MPGCARE, ilgili uzmanlığı ve istenen belgeleri belirlemeye yardımcı olur. Uzman mevcut dosyayı inceler; yazılı görüş öncesi materyal, ek tetkik veya muayene isteyebilir. Uzaktan değerlendirmenin sınırları vardır; klinik sorumluluk otomatik devrolmaz. Uygunluk ve zamanlama merkezle doğrulanır; ikinci görüş için acil bakım geciktirilmez.

Mevcut tedavi ekibiyle koordinasyon

Ebeveyn/yasal veli izniyle kayıtları kimin paylaşacağı, sorumlu hekimin kim olduğu, kabul eden ekibin neyi inceleyeceği ve önerilerin mevcut ekibe nasıl ulaşacağı netleştirilir. Hekim farklı önermezse görüş hazırlanırken reçetelenmiş plan sürdürülür. Aile kemoterapi, steroid veya diğer tedavileri kendi kararıyla kesmemeli ya da takvimi değiştirmemelidir. Merkez değişikliğinde ortak devir planı, güncel ilaç/sonuçlar, acil irtibatlar ve seyahat uygunluğu gerekir.

Aile iletişimi ve ekip sorumlulukları

Çocuk hematolog/onkoloğu, patoloji-radyoloji değerlendirenleri, ilgili cerrah/radyoterapi uzmanı ve destek ekibini doğrulayın. Aile için irtibat kişisi, tercüman, bilgi verme takvimi ve önemli sorulara yazılı yanıt üzerinde anlaşın. Çocuğun yaşına uygun katılımını ve mahremiyetini koruyun. Enfeksiyon önleme, beslenme, ağrı, okul, psikolojik destek ve gerektiğinde büyüme/üreme sağlığı etkilerini sorun. MPGCARE iletişimi koordine eder; klinik öneriler ve acil bakım tıbbi ekibe aittir.

Aileler nelere dikkat etmeli?

Yazılı ateş/enfeksiyon ve kanama eylem planını, ekibin acil iletişim bilgisini ve en yakın acil sağlık birimini öğrenin. El hijyenine dikkat edin, hasta kişilerle yakın teması önleyin; ağız ve kateter bakımı için ekibin talimatlarını izleyin. Aşıları ve suçiçeği gibi enfeksiyonlarla teması tedavi ekibiyle görüşün; bağışıklığı baskılayan tedaviler sırasında canlı aşıları kendiniz planlamayın.

Güncel ilaç listesini ve tedavi takvimini tutun. Ağrı kesici, takviye veya bitkisel ürün dahil her ürünü ekibe danışın; dozları kendiniz değiştirmeyin. Unutulan doz, kusma veya ilaç alamama durumunda kimi arayacağınızı öğrenin. Yeni morarma, idrarda/dışkıda kan veya kanamayı bildirin; kanama riskinde güvenli aktivite ve diş işlemlerini ekiple planlayın.

Yeme, içme, idrar miktarı, kilo ve hareketliliği izleyin. Süregelen kusma/ishal, azalan alım, susuzluk bulguları veya kontrol edilemeyen ağrıyı bildirin. Beslenme ve gıda güvenliği önerileri ekip/diyetisyen tarafından kişiselleştirilmelidir; kısıtlayıcı “kanser karşıtı” diyetler tedavinin yerini tutmaz.

Uyku, okul bağlantısı, yaşa uygun açıklamalar ve duygusal ihtiyaçları destekleyin. Psikolojik ve sosyal destek isteyin; gerektiğinde tedavi öncesi büyüme, ergenlik ve üreme sağlığı hakkında danışmanlık alın. Tanı nedeniyle çocuğu veya aileyi suçlamayın; mahremiyeti koruyarak çocuğu yaşına uygun biçimde sürece katın.

Acil belirtiler: yerel yardımı geciktirmeyin

Kanser tedavisinde ateş veya enfeksiyon belirtisi, özellikle nötrofil düşükken acil olabilir. Mevcut ekibin yazılı ateş planını izleyip hemen irtibat kurun; yurt dışı görüşü beklemeyin. Durdurulamayan kanama, solunum güçlüğü, ağır halsizlik, bayılma, bilinç azalması veya yeni nörolojik belirti acil yerel değerlendirme gerektirir. Süregelen solukluk, açıklanamayan morarma, kemik ağrısı, şişlik veya kilo kaybı da zamanında kontrol gerektirir; bunlar kansere özgü değildir.

Kontrol ve kendi ülkenizde takip

Beklenen patoloji/tetkikleri kimin değerlendireceğini, sonuçların nasıl iletileceğini, tedavi/kontrol takvimini ve mesai dışı iletişimi netleştirin. Yerel hekim sorumluluğu kabul eder ve devir dosyasını alırsa ülkenizde takip mümkün olabilir. İlaç, transfüzyon/destek hizmetlerine erişimi ve uzaktan görüşmenin sınırlarını doğrulayın. Kanser tedavisi sonrası nüks izlemi ve geç etkiler için yazılı uzun dönem bakım planı isteyin; tetkikler ve kontrol aralığı tanı ve tedaviye bağlıdır.

Uzman değerlendirmesi planlayın

MPGCARE ekibine çocuğun yaşını, tanısını/şikâyetini, mevcut hastaneyi, tedavi durumunu ve inceleme sorusunu iletin. Seyahat öncesi kabul eden hastane/ekibi, hizmetleri, tercümanı, ziyaretleri ve yazılı kapsamı doğrulayın. Dosya incelemesi tüm klinik muayenelerin yerini tutmaz.

İletişim: +90 850 259 5553