ბავშვთა და მოზარდთა ფსიქიატრია

MPGCARE თურქეთში შესაბამის Medical Park-ისა და Liv Hospital-ის პარტნიორ ცენტრებში კოორდინაციას უწევს ბავშვთა და მოზარდთა ფსიქიატრის კონსულტაციას. სპეციალისტი ერთად აფასებს განვითარებას, ემოციებს, ქცევას, სწავლას, ოჯახსა და სკოლას. ცენტრი, ექიმი, ასაკობრივი დიაპაზონი, შეფასების ენა და სერვისები ინდივიდუალურად დასტურდება.
მიზანია ბავშვის საჭიროებების გაგება და ყოველდღიური ფუნქციის მხარდაჭერა პირადი გეგმით. რთული ქცევა ან დაბალი ნიშანი თავისთავად დიაგნოზს არ ადგენს. ოჯახსა და ახალგაზრდას უსმენენ დადანაშაულების გარეშე; დახმარება შეიძლება მოიცავდეს ოჯახის კონსულტაციას, ფსიქოთერაპიას, საგანმანათლებლო მხარდაჭერასა და ჩვენებით წამალს.

შეფასებული მდგომარეობები და მიმართვის მიზეზები

ეს შეფასების მიმართულებებია და არა ავტომატური დიაგნოზები ან გარანტირებული მომსახურება. ასევე განიხილება განვითარება, ფიზიკური ჯანმრთელობა, ძილი, სმენა, ენა და გარემო.

მდგომარეობა ან პრობლემა	შეფასება და შესაძლო მხარდაჭერა	მეთვალყურეობის პრიორიტეტები
ყურადღების დეფიციტისა და ჰიპერაქტიურობის აშლილობა (ADHD)	ყურადღება, აქტივობა და იმპულსურობა სხვადასხვა გარემოში; მშობლის/მასწავლებლის ინფორმაცია, ქცევითი მხარდაჭერა და შერჩეული წამალი.	ფუნქცია, სკოლა, ძილი, მადა და მკურნალობის ეფექტები.
აუტიზმის სპექტრის აშლილობა	განვითარების ისტორია, კომუნიკაცია, სოციალური და სენსორული საჭიროებები; სპეციალისტთა შეთანხმებული შეფასება.	ინდივიდუალური კომუნიკაციური, სასწავლო და ოჯახური დახმარება; განკურნების დაპირების გარეშე.
განშორების შფოთვა, გენერალიზებული შფოთვა და ფობიები	შიშები, თავის არიდება და ფუნქცია; ასაკზე მორგებული კოგნიტურ-ქცევითი მიდგომა და ოჯახი.	თანდათანობით მხარდაჭერილი მონაწილეობა სახლში და სკოლაში.
სოციალური შფოთვა და შერჩევითი მუტიზმი	მეტყველება სხვადასხვა გარემოში, ენა და შიში; საჭიროებისას სკოლა და მეტყველების სპეციალისტი.	არ დაისაჯოს და არ აიძულოს ბავშვი საუბარს.
დეპრესია	განწყობა, გაღიზიანება, ინტერესის დაკარგვა, ძილი და უსაფრთხოება; თერაპია და შერჩეული წამალი.	რისკის, ფუნქციისა და პასუხის ახლო კონტროლი.
ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობა (OCD)	აკვიატება და რიტუალები; შერჩეული CBT ექსპოზიციითა და პასუხის პრევენციით, საჭირო წამალი.	ოჯახის მხარდაჭერა რიტუალების გაძლიერების გარეშე.
ტიკები და ტურეტის სინდრომი	მოტორული/ხმოვანი ტიკები და თანმხლები პრობლემები; ქცევითი ან შერჩეული მედიკამენტური დახმარება.	სიმპტომები იცვლება; გადაწყვეტილება ფუნქციურ გავლენას ეფუძნება.
ოპოზიციური და ქცევითი სირთულეები	განვითარება, ოჯახი/სკოლა, გამომწვევი ფაქტორები და უსაფრთხოება.	მშობლის მხარდაჭერა და თანმიმდევრული ერთობლივი გეგმა.
კითხვის, წერისა და მათემატიკის სპეციფიკური სირთულეები	სწავლის ისტორია და შესაბამისი შეფასება; ყურადღების, ენისა და სენსორული პრობლემების გარჩევა.	ინდივიდუალური სასწავლო ადაპტაცია და სპეციალისტთან მიმართვა.
განვითარების შეფერხება და ინტელექტუალური დარღვევის ეჭვი	განვითარება და ადაპტური უნარები პედიატრთან ერთად.	ყოველდღიური უნარები და ოჯახი; დამატებითი ტესტი მხოლოდ ჩვენებით.
ტრავმის შემდგომი სიმპტომები და ადაპტაცია	დანაკარგის, მიგრაციის, ბულინგის ან საშიში გამოცდილების შემდეგ დისტრესი; მგრძნობიარე მიდგომა.	უსაფრთხოება, სტაბილურობა და ფსიქოლოგიური მოვლა.
კვებითი აშლილობა: ანორექსია, ბულიმია და შეზღუდული კვება	ფსიქიატრიული და ფიზიკური შეფასება, კვებითი/სამედიცინო რისკი; მრავალდარგობრივი მოვლა.	სამედიცინო არასტაბილურობისას სასწრაფო ადგილობრივი საავადმყოფო.
ძილის პრობლემები	რეჟიმი, შფოთვა, წამლები და ფიზიკური მიზეზები; საჭირო პედიატრიული შეფასება.	ასაკის შესაბამისი გეგმა და არა ავტომატური დამამშვიდებელი.
ენურეზი და განავლის შეუკავებლობა	განვითარება/ემოციები შარდის, ნაწლავისა და შეკრულობის მიზეზებთან ერთად.	პედიატრიული შეფასება და მხარდაჭერა დასჯის გარეშე.
თვითდაზიანება და სუიციდური აზრები	სწრაფი უსაფრთხოების შეფასება და ძირითადი პრობლემების მკურნალობა.	უშუალო საფრთხე გადაუდებელ დახმარებას მოითხოვს, არა უცხოეთის ვიზიტის ლოდინს.
ბიპოლარული აშლილობა და ეპიზოდური განწყობის ცვლილება	განწყობის ეპიზოდები, ძილი და ფუნქციის დიფერენციული შეფასება.	ინდივიდუალური მკურნალობა და რისკის/წამლის კონტროლი.
ფსიქოზური სიმპტომები	უჩვეულო აღქმის/რწმენის, ნივთიერებების, წამლებისა და სამედიცინო მიზეზების ადრეული შეფასება.	მძიმე დეზორგანიზაციის ან საფრთხისას სასწრაფო დახმარება.
ნივთიერებების გამოყენება და პრობლემური თამაში/ინტერნეტი	კონტროლის დაკარგვა, ფუნქცია, ძილი, ურთიერთობები და თანმხლები სირთულე.	ოჯახური მხარდაჭერა; ეკრანთან დრო თავისთავად დიაგნოზი არ არის.

როდის მივმართოთ?
თუ ცვლილებები გრძელდება, იწვევს დისტრესს ან ხელს უშლის ურთიერთობას, სკოლას, კვებას, ძილსა და ყოველდღიურობას, მიმართეთ კონსულტაციას. ფუნქციის უეცარი გაუარესებაც მნიშვნელოვანია. ბავშვი დისტრესს ზოგჯერ გაღიზიანებით, სხეულებრივი ჩივილით ან ჩაკეტვით გამოხატავს. ადრეული შეფასება ადგენს მხარდაჭერის, დაკვირვების ან მკურნალობის საჭიროებას და წამალს აუცილებლად არ ნიშნავს.

პირველი ვიზიტი
ექიმი აგროვებს განვითარებისა და ჯანმრთელობის ისტორიას და ესაუბრება ოჯახს/ახალგაზრდას ერთად და, როცა შესაფერისია, ცალკე. განიხილება ძლიერი მხარეები, სიმპტომები, ოჯახი, სკოლა, ძილი, წამლები და უსაფრთხოება. წინა ანგარიშები ეხმარება შეფასებას. შეხვედრის ხანგრძლივობა და რაოდენობა ინდივიდუალურია; შეიძლება რამდენიმე სესია და სხვა სპეციალისტი გახდეს საჭირო.

ტესტები, ტომოგრაფია და ანალიზები
ასაკობრივი კითხვარები და შერჩეული განვითარების, კოგნიტური ან სასწავლო ტესტები ავსებს კლინიკურ შეფასებას. ერთი ინტერნეტტესტი ADHD-ს, აუტიზმს ან სხვა დიაგნოზს ვერ ადგენს. სისხლის ანალიზი, EEG და ტვინის გამოსახულება ყველას რუტინულად არ სჭირდება; ინიშნება სამედიცინო/ნევროლოგიური ჩვენებით. გათვალისწინებულია ენა, კულტურა, სმენა და სწავლა.

ADHD-ის მართვა
შესაძლოა მშობლის სწავლება, სკოლის ადაპტაცია, პროგნოზირებადი რუტინა და ჩვენებით წამალი. დანიშვნამდე ფასდება სხვა მიზეზები და თანმხლები პრობლემები. წამალი/დოზა პირადია და რეცეპტი წინასწარ გარანტირებული არ არის. კონტროლდება სარგებელი, გვერდითი ეფექტი და საჭიროებისას ზრდა, მადა, ძილი და გულ-სისხლძარღვთა მაჩვენებლები. წამალი თვითნებურად არ დაიწყოთ, არ გააზიაროთ და არ შეწყვიტოთ.

აუტიზმის მხარდაჭერა
განისაზღვრება კომუნიკაციური, სენსორული, ადაპტური და სასწავლო საჭიროებები, თანმხლები შფოთვა, ADHD, ძილი და ქცევა. შეიძლება განვითარების/ქცევითი მიდგომები, კომუნიკაცია, სკოლა და ოჯახის დახმარება. წამალი შეიძლება თანმხლებ სიმპტომზე მოქმედებდეს, მაგრამ აუტიზმს არ აქრობს. მიზნები ინდივიდუალურია და ბავშვს პატივს სცემს. დიაგნოსტიკური ინსტრუმენტები/სერვისები დასტურდება; სწრაფი საერთო განკურნება ან ერთიანი პაკეტი არ არსებობს.

თერაპია, ოჯახი და სკოლა
მეთოდი მორგებულია ასაკზე, ენაზე, დიაგნოზსა და მიზანზე. CBT გამოიყენება შერჩეული შფოთვის/განწყობის პრობლემებში; OCD-ისას გაწვრთნილი სპეციალისტი იყენებს ექსპოზიციასა და პასუხის პრევენციას. ოჯახთან მუშაობა ამყარებს მხარდაჭერასა და რეჟიმს. სკოლასთან კავშირი ხდება შესაბამისი თანხმობით. მეთოდი, თერაპევტი და გრაფიკი შეთანხმდება; ერთი სესია შედეგს არ ჰპირდება.

დეპრესია და წამლის უსაფრთხოება
სიმძიმის, უსაფრთხოების, ძილისა და თანმხლები მდგომარეობის მიხედვით შეირჩევა თერაპია, წამალი ან კომბინაცია. მკურნალობის შემდეგ ახალი/გაზრდილი სუიციდური აზრები, აგზნება ან უჩვეულო ქცევა მოითხოვს ექიმთან სწრაფ კავშირს, უშუალო საფრთხე კი გადაუდებელ დახმარებას. საჭიროა ასაკობრივი კონტროლი და ზოგჯერ გასინჯვა/ტესტი. რეცეპტი თვითნებურად არ შეცვალოთ; ხანგრძლივობასა და შეწყვეტას ექიმთან შეთანხმება სჭირდება.

კვება, ძილი და ფიზიკური ჯანმრთელობა
კვების პრობლემასთან ერთად ფასდება ფიზიკური სტაბილურობა. შეზღუდვა, ღებინება და წონის ცვლილება შეიძლება პედიატრსა და კვების გუნდს მოითხოვდეს; გაუწყლოება, გულის წასვლა ან ჭამის/სმის შეუძლებლობა სასწრაფოდ ფასდება. ძილის, შეკრულობისა და შარდის სიმპტომები ავტომატურად ქცევას არ მიეწერება. სამედიცინო მიზეზები განიხილება და დახმარება კოორდინირდება.

კონფიდენციალურობა და ბავშვის ხმა
გუნდი ადგილობრივი წესებითა და ასაკის შესაბამისად განმარტავს მეურვის მონაწილეობას, თანხმობასა და კონფიდენციალურობას. მოზარდთან პირადი საუბარი შესაძლებელია. უსაფრთხოების/დაცვის რისკისას კონფიდენციალურობას საზღვრები აქვს, რასაც ექიმი განმარტავს. დააზუსტეთ ანგარიშის მიმღები და სკოლის მონაცემების გამოყენება. მეურვეობის დოკუმენტი შეიძლება მოგზაურობამდე გახდეს საჭირო.

დოკუმენტები და ბავშვის მომზადება
მოიტანეთ წინა შეფასება, შესაბამისი ნებართვით სკოლის დაკვირვება, წამლის სია, განვითარების ისტორია, სამედიცინო ცნობები და მოკლე ქრონოლოგია. მშვიდად აუხსენით, რომ ვიზიტი სირთულეების გაგებისა და მხარდაჭერისთვისაა და არა დასასჯელად. აღწერეთ ძლიერი მხარეებიც. სასურველი ენა და პროფესიონალი თარჯიმანი წინასწარ განიხილეთ.

მოკლე ვიზიტი და გაგრძელება
პირველი შეფასება ან მეორე აზრი შეიძლება ვიზიტში ჩაეტიოს, მაგრამ განვითარების დიაგნოსტიკა, თერაპია და წამლის შერჩევა ხშირად ხანგრძლივ მოვლას მოითხოვს. დააზუსტეთ შესაძლო შეხვედრები და სახლში მეთვალყურე ექიმი. დისტანციური კონსულტაცია დამოკიდებულია კლინიკურ შესაბამისობაზე, ადგილობრივ წესსა და ცენტრზე; გარანტირებული არ არის და ვერ ცვლის გადაუდებელ ან აუცილებელ პირისპირ დახმარებას.

როდის გვჭირდება სასწრაფო დახმარება?
თუ ბავშვმა შეიძლება სუიციდური აზრი განახორციელოს, ვერ რჩება უსაფრთხოდ, მიიღო საშიში ნივთიერება, მძიმედ დაშავდა ან ძლიერ დაბნეული/აგზნებულია, დაუყოვნებლივ მიმართეთ ადგილობრივ გადაუდებელ სამსახურს. თუ უსაფრთხოა, სანდო ზრდასრული დარჩეს მასთან და შეამციროს საშიშ ნივთებზე წვდომა სხვების საფრთხეში ჩაყენების გარეშე. ნუ დაელოდებით MPGCARE-ის პასუხს ან უცხოეთში ვიზიტს. მძიმე მუქარა, ძალადობის ეჭვი და ფიზიკური არასტაბილურობაც სწრაფ ადგილობრივ შეფასებას მოითხოვს.

პროგრესი და ხარჯები
მიზნებია ძილი, სკოლაში მონაწილეობა, კომუნიკაცია, დისტრესის შემცირება და ოჯახის ფუნქცია. ფასდება ბავშვის/ოჯახის გამოცდილება და კლინიკური მაჩვენებლები; პასუხი და ტემპი განსხვავდება. წერილობით გეგმაში გამოიყოფა კონსულტაცია, ტესტი, თარჯიმანი, თერაპია, წამალი და კონტროლი. იკითხეთ ანგარიშის ვადა და გაუარესების/გვერდითი ეფექტის მართვა. განკურნების გარანტია ან ყველასთვის ერთნაირი ვადა არ არსებობს.

MPGCARE-ის კოორდინაცია
MPGCARE ეხმარება ჩანაწერების, ვიზიტებისა და კომუნიკაციის ორგანიზებას დადასტურებულ Medical Park-ის ან Liv Hospital-ის ცენტრთან. უფასო სარფი–ტრაბზონის და თვითმფრინავით ჩამოსულთა აეროპორტი–საავადმყოფოს ტრანსფერი იგეგმება მარშრუტის, დროისა და თანმხლები პირების დადასტურებით. განთავსება, მეურვის დოკუმენტები, მგზავრობის შესაბამისობა და შემდგომი მოვლა წინასწარ ზუსტდება. დიაგნოზსა და მკურნალობას ფსიქიატრი განსაზღვრავს.

MPGCARE-ის ოფისი ბათუმში
საქართველოდან და ბათუმში მცხოვრებ ოჯახებს ვეხმარებით დოკუმენტებისა და კონსულტაციის ორგანიზებაში. ოფისი კოორდინაციას უწევს მგზავრობას; სამედიცინო გადაწყვეტილებას ექიმი იღებს.
ბათუმი, შავშეთის ქუჩა №2, პირველი სართული, ოფისი A · +995 591 989 952

პაციენტთა საინფორმაციო წყაროები: NIMH: child mental health · NIMH: ADHD · NIMH: autism · NIMH: psychotherapy · NIMH: OCD · NIMH: bipolar disorder · NIMH: psychosis · NHS: eating disorders · NHS: support for families